Elveda Küba: Küba’da kapitalist restorasyon

 

Kuşkusuz Küba’da kapitalist restorasyon (veya kapitalizme dönüş) uzunca bir süredir devam ediyordu, fakat Küba Parlamento’sunun geçtiğimiz gün Ekonomik ve Sosyal Reformlar paketini kabul etmesiyle restorasyon tamamlandı ve Küba kapitalizme geri döndü.

Her ne kadar Kübalı yöneticiler reformlarla “sosyalizmden vazgeçmediklerini”, aksine reformları “Devrim’in kazanımlarını korumak için” yaptıklarını iddia etseler de, Parlamento’nun kabul ettiği reformları incelediğimizde, Küba’daki sosyalizmin artık “bildiğimiz” sosyalizm olmadığını apaçık görebiliyoruz.

Küba’nın sosyalizmden dönmeye başladığını ilk kez Küba Halk Sağlığı Bakanlığı’nın web sayfasını incelerken fark etmiş, soL Portal’da 2 Haziran 2020 tarihinde “Dünyada ilk sağlık bakanlığı hangi ülkede kuruldu?” başlıklı yazımda ayrıntılarıyla ifade etmiştim. (https://haber.sol.org.tr/haber/dunyada-ilk-saglik-bakanligi-hangi-ulkede-kuruldu-5932). Daha sonra yeri geldikçe bu endişemi çeşitli ortamlarda ifade etmiş, Küba’da sonucu “sınıf mücadelesinin” belirleyeceğini belirtmiştim.

18 Haziran’da Küba Parlamentosu, geçtiğimiz on yıllar içinde gerçekleştirdiği “piyasacı” reformların en büyüğünü gerçekleştirerek, Küba’yı kısmen özel ve yabancı sermayeye açtı ve hafta başında Küba Komünist Partisi tarafından onaylanan 176 maddelik bir paketi kabul etti. Böylece Küba, Çin ile Vietnam’dan sonra Komünist Parti liderliğinde kapitalizme dönen üçüncü sosyalist ülke oldu.

Aşağıda detaylarıyla inceleyeceğimiz reform paketinin en can alıcı noktaları, özel girişimin genişletilmesi, daha fazla yabancı yatırım çekilmesi, bankaların özel yatırıma açılması ve bazı devlet şirketlerinin yabancı ortaklıklara açılması.

KAPİTALİZME DÖNÜŞÜN KÖŞE TAŞLARI

* Yabancı yatırımcıların Küba’da yatırım yapabilmeleri için Küba devletiyle ortak yatırım zorunluluğu kaldırıldı

* Devlet işletmelerinin özel hisse senetleriyle hissedarlı şirketlere dönüştürülmesi mümkün kılındı

* Küba’da özel bankaların açılmasına izin verildi

* Özel emlak kuruluşlarına izin verildi

* Devlet mülklerinin yerli ve yabancı yatırımcılara (yurtdışında yaşayan Kübalılar dahil) satışına izin verildi

* Girişimcilerin birden fazla şirkete sahip olmalarına izin verildi

* Özel şirketlerin 100’den fazla işçi çalıştırabilmelerine izin verildi

* Özel döviz büroları açılmasına izin verildi

* Devlet şirletleri ile özel, yerli ve yabancı şirketlerin eşit haklara sahip olması kabul edildi

* Devletin birçok malda uyguladığı fiyat kontrolleri azaltıldı veya kaldırıldı

* Özel şirketler için ithalat ve ihracat süreçleri serbestleştirildi

EKONOMİK VE SOSYAL REFORMUN SUNUMU

18 Haziran 2026 tarihinde Küba Parlamentosu’na sunulan reform paketi “oybirliği” ile kabul edildi. Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez ve başkentte bulunan milletvekillerinin fiziken katıldığı oturuma, Havana dışındaki vekiller ve Raúl Castro dijital olarak katıldı. Başbakan Manuel Marrero Cruz, “sosyalizmden vazgeçmeden Devrim'in kazanımlarını korumak için tasarlanan”, Küba ekonomik ve sosyal modelinde stratejik etki dönüşümlerini Parlamento’ya sundu.

ABD ablukasının yakıt tedarikini, döviz gelir kaynaklarını, enerji altyapısının istikrarını ve nüfusun yaşam kalitesini büyük ölçüde etkilediğini, ayrıca kendi hatalarının ve eksikliklerinin de hiçbir zaman inkar edilmediğini belirten Başbakan, Parti ve Hükumetin, ekonomiyi yeniden canlandırmak ve çarpıklıkları düzeltmek için önlemler aldığını (Ekonomik ve Sosyal Program), halkın da programı referandumda onayladığını anımsattı.

“Gerekli olanı korumak için gerekli olanı yapma” ilkesi doğrultusunda önerilen önlemler arasında tüm ekonomik aktörlerin “eşit” şartlarda katılımının genişletilmesi, yabancı yatırımların teşvik edilmesi ve kaynak tahsisi için “piyasa mekanizmalarının” bir araç olarak benimsenmesi yer alıyor. Ancak Başbakan bu eylemlerin, bir “teslimiyet” değil, ülkenin özel koşullarına kalkınma araçlarının egemen bir şekilde uyarlanması anlamına geldiğini vurguladı.

Başbakan, ekonomik ve sosyal modelin güncellenmesinde Raúl Castro'nun ilkelerini hatırlattı: dogmatik veya esnek olmayan bir yaklaşım sergilememek, sosyalizm ve eşitlikçilik arasındaki mekanik ilişkiyi ortadan kaldırmak ve sosyalist planlamanın “piyasa kurallarını dışlamadığını”, aksine bunları içermesi ve düzenlemesi gerektiğini kabul etmek.

ÖZETLE REFORMLAR

* Devlet mülkiyetindeki işletme sisteminin yetkilerini genişleterek, diğer ekonomik aktörlerle benzer koşullar altında ve daha fazla özerklik içinde faaliyet göstermesini sağlanması.

* Fiyat belirlemenin, maliyetleri, giderleri, piyasa eğilimlerini, değer zincirlerini ve ekonomik aktörler arasındaki dikey ve yatay ilişkileri dikkate alması.

* Devlet mülkiyetindeki işletmelere mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) oluşturma yetkisi verilmesi.

*Uygulanabilir durumlarda birleşmeler, fesihler, tasfiyeler ve diğer organizasyonel değişiklikler için yetki verilmesi.

*Devlete ait işletmelerin, yapılarını ve grup idari pozisyonlarını tanımlama veya hizmetleri taşeronlaştırma yetkisine sahip olmaları.

* Vergi sonrası kârların onaylanması ve dağıtımının daha esnek hale getirilmesi.

* Yönetim Kurullarının işlevlerinin ve yetkilerinin, faaliyetlerini daha esnek hale getirmek için güncellenmesi.

* Tedarik zincirlerine katılan işletme yapıları için, dönüşümlerin uygulanmasından kaynaklanan “yeni koşullar” altında döviz piyasasına erişimin sağlanması.

*Devlete ait işletme sisteminde maaş ölçeğinin kaldırılması ve enflasyon seviyelerini dikkate alan bir asgari ücretin belirlenmesi.

*Çalışanlarla ve sendikanın katılımıyla müzakere edilen maaş seviyeleri, “şirketlerin ekonomik ve mali kapasitesine” bağlı olması.

* Devlet bütçesi ile kamuya ait işletmeler sistemi arasındaki ilişkinin değiştirilmesi. İşletmelere yönelik mali yükün gözden geçirilerek ve sübvansiyonların kaldırılması.

* Eyalet hükumetlerine ve belediye idare konseylerine, yerel kamuya ait işletmeleri kurma, birleştirme, feshetme ve tasfiye etme yetkisi verilmesi.

* Kamuya ait işletmeler sisteminin “verimliliğini” ölçmek için kullanılan göstergelerin “en aza” indirilmesi.

* İşletmelerin (özel işletmeler de dahil olmak üzere) finansal yatırımlar yapmasına izin verilmesi ve teşvik edilmesi.

* Devlet bütçesinin katılımı olmadan işletmelerin sermayelendirilmesine olanak tanıyan finansal araçlar tasarlanması.

Ulusal Kamuya Ait İşletme Varlıklarının Değerlemesi ve Mülkiyetinin Belirlenmesi Programı

*Devlete ait işletme sisteminin maddi ve gayri maddi varlıklarının piyasa değerlemeleriyle ulusal envanterini yapılması.

*Banka kredileri için teminat olarak kullanılabilecek, icra edilebilir mülkiyet belgeleri düzenlenmesi.

*Devlet işletmelerinin kullanılmayan varlıklarını çeşitli ekonomik aktörlere ve yabancı yatırımlara uzun vadeli kiralama yoluyla paraya çevirmelerine izin verilmesi.

*Sosyal sektör kuruluşlarının hizmetlerini desteklemek için gelir üreten verimli ve rekabetçi bir iş sistemi tasarlanması.

*Devlet sektöründe sürekli zarar eden varlıkların iflası, tasfiyesi ve yeniden yapılandırılması için prosedürler oluşturulması.

*Sosyalist devlet işletmelerinin hisse veya öz sermaye payına sahip ticari şirketlere dönüştürülmesi.

*Devletin, stratejik sektörlerde çoğunluk hissesini garanti ederek, ekonominin sektörlerindeki hisse oranını belirlemesi.

*Devlet işletmelerinin diğer şirketlerde hisse satın alabilmesi.

*Devlet dışı yönetim kuruluşları ve bireylerin de tanımlanmış aşamalı bir yaklaşıma göre hisse satın alabilmesi.

* Ekonomik Aktörler Platformunda onay bekleyen tarım dışı mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ'ler) ve kooperatiflerin kurulmasına izin verilmesi.

* Devlet dışı yönetim kuruluşlarının oluşturulması, dönüştürülmesi ve işletilmesi için gereken şartlar, prosedürler ve sürelerin azaltılması ve onay sürelerinin belirlenmesi.

* Özel şirketlere 100'den fazla çalışanın istihdam edilmesine izin verilmesi.

* Bir bireyin birden fazla özel şirkete sahip olmasına izin verilmesi.

* Özel şirketlerin kurulabileceği kurumsal yapıların, anonim şirketler de dahil olmak üzere genişletilmesi.

* Bir bireyin birden fazla özel şirkette hisse sahibi olmasına izin verilmesi.

* Özel şirketlere veya kooperatiflere, üretim veya hizmet faaliyetlerinin geliştirilmesine yönelik yatırımlar yapmak amacıyla ayni hakların (intifa hakkı vb) verilmesi.

* Devlet dışı aktörlerden gelen yabancı para nakit mevduatlarının hesaplara yatırılmasına izin verilmesi.

* Devlet dışı yönetim kuruluşlarının ana faaliyetlerini bırakmadan diğer üretim ve hizmet faaliyetlerini geliştirmelerine izin verilmesi.

* Devlet dışı ekonomik aktörler için yasaklı faaliyetler listesini azaltılması.

* Ekonomik Aktörler Platformunu iyileştirilmesi ve Yapay Zeka kullanımını entegre edilmesi. Şeffaflığının, izlenebilirliğinin ve çevikliğinin garanti edilmesi.

* Tarım sektörünün üretim tabanının kurumsal yapısının ve mülkiyet ve yönetim biçimlerinin dönüştürülmesi. Tarımsal faaliyette özel şirketlere izin verilmesi.

* Tüm aktörlerin katılımıyla ve döviz piyasasına erişim imkanıyla bir girdi piyasası geliştirilmesi.

* Devlet işletmelerinin girdi ve taşeronluk ihtiyaçlarını yayınlama yükümlülüğünü ve ulusal üreticilerden satın alma seviyelerine dayalı vergi teşviklerinin verilmesini sağlayan Ulusal Üretim Zincirleri Platformu oluşturulması.

Mülkiyet

Temel üretim araçlarının toplumsal mülkiyeti korunuyor fakat bu araçların “devlet dışı yönetimine” doğru adımlar atılıyor. Devlet ve devlet dışı tüzel kişilerin, hem ulusal hem de yabancı, ayrıca bireylerin, fonların yasal kaynağının gösterilmesi koşuluyla, devlet işletmelerinde hisse ve mülk almalarına izin veriliyor.

Ülke içinde ve dışında ikamet eden Kübalıların Küba şirketlerine katılımını teşvik eden bir Yatırım Programının oluşturulmasının yanı sıra, tüzel kişilerin ve bireylerin mali ve maddi varlıklarının meşru büyümesinin tanınması ve insanın insan tarafından sömürülmesine izin vermeden işçi ve sosyal hakların korunmasının güvence altına alınmasının altı çiziliyor.

Planlama

* Orta ve uzun vadeli planlamayı iyileştirmek, kalkınma tasarımına odaklanmak, “makroekonomik istikrarı önceliklendirmek”, yapısal sorunları azaltmak ve tüm ekonomik aktörler için politika sinyalleri sağlamak.

* Devlet dışı ekonomik aktörlerin ekonomik, ticari ve hizmet faaliyetlerini 2030 yılına kadar Ulusal Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Planı projeksiyonlarına ve İl ve Belediye Kalkınma Stratejilerine dahil etmek.

* Devletin kaynakların fiziksel dağıtımından kademeli olarak vazgeçtiği ve “piyasa sinyallerine daha fazla ağırlık verdiği” bir finansal planlama modeline geçiş:

* Devlet işletmeleri, üretimleri için girdilere, dövize ve diğer kaynaklara piyasa mekanizmaları aracılığıyla merkezi olmayan bir şekilde erişecektir.

* Devlet siparişleri, tedarik eden ve talep eden kuruluşlar arasında sözleşmesel bir çerçeve üzerinden yerine getirilecektir.

* Planlama sürecinde iç piyasa taleplerinin karşılanması dikkate alınmalıdır.

* Ekonominin temel dengelerini (tarım, gıda, döviz, enerji ve devlet bütçesi) koruyarak, bunları politikaları teşhis etme, öngörme ve düzeltme araçlarına dönüştürmek.

* Yatırımları onaylama yetkisini, mali kapasitelerine ve kaynaklara erişimlerine bağlı olarak, devlet işletmelerine, ticari şirketlere veya yabancı yatırım kuruluşlarına devrederek, yatırımların onaylanması sınırlarını genişletmek.

Merkezi Devlet İdaresinin Yeniden Yapılandırılması

Ülkenin yeni ekonomik koşullarına uyum sağlamak ve kamu yönetimini daha verimli hale getirmek amacıyla, devlet ve hükumet yapılarının yeniden düzenlenmesini öngören bir yasa tasarısının halihazırda tartışılıyor.

* Belediye düzeyinde aşağıdaki konularda merkeziyetçiliğin azaltılması:

- Stratejik planlama.

- Bölgesel ve kentsel planlama.

- Gıda egemenliği ve gıda ve beslenme güvenliği.

- Toplum hizmetleri.

- Yerel ekonomik kalkınmanın teşvik edilmesi.

• Farklı ekonomik aktörlerin, ülkede ve yurt dışında yaşayan Kübalıların ve yerel üretim sistemlerinin katılımını dikkate alarak, üretim yapısını çeşitlendirilmesi ve güçlendirilmesi.

• Cari ve sermaye harcamaları için ihracat ve ithalat yapma, döviz üretme ve tutma kapasitesi.
• Doğrudan yabancı yatırımın teşviki ve yönetimi.

- Belediye idari ve insan kaynakları yönetimi.

- Yerel bütçe, mali ve vergi yönetimi.

Enerji

* Perakende ağı da dahil olmak üzere, yakıt ithalatı ve pazarlamasında özel ve yabancı sermayenin katılımına izin verilmesi.

* Mobil servis istasyonları da dahil olmak üzere servis istasyonu ağının yönetimini genişletmek ve yeniden yapılandırılması:

*Farklı ekonomik aktörler tarafından yönetilen servis istasyonlarının, Ulusal Elektrik Sisteminden bağımsız hale gelmek için enerji depolamalı fotovoltaik sistemleri entegre etmelerini zorunlu kılınması.

*Elektrikli araç şarj hizmetlerinin pazarlanması için güneş enerjili şarj istasyonlarının kurulumunu teşvik edilmesi.

* Enerji geçişini teşvik etmek için tüzel kişiler ve bireyler için finansman seçenekleri tasarlanması, gereksinimleri basitleştirilmesi ve kredi garantilerinin genişletilmesi. Talep tarafından yatırımın teşvik edilmesi.

* Devlet şirketlerinin yakıt alım ve satımları için ödemeleri işlemek üzere yabancı platformları kullanmalarına izin verilmesi.

* Operasyonel stoklar için fiziki veya finansal yakıt ithalatına %1'e kadar vergi uygulanması.

* Kamu aydınlatması da dahil olmak üzere, halka hizmet, sosyal veya bakım merkezlerinde sosyal sorumluluklarının bir parçası olarak yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapan devlet ve devlet dışı ekonomik aktörler için verginin, yapılan yatırıma eşdeğer bir miktarda azaltılması.

Tarım

* Tüm ekonomik aktörler için arazi yönetimi ve kullanımının değiştirilmesi

* Tüm halkın arazi mülkiyeti ilkesinin korunması.

* Tüm tarım, ormancılık ve tütün üretimi ile ekoturizm ve tarım turizmi geliştirme projeleri için, devlet, özel, karma veya gerçek tüzel kişilere, süresiz olarak ve sunulan projeye göre belirlenen arazi miktarı için, arazi üzerinde gerçek intifa hakkı verilmesi.

* Tüm halkın sosyalist mülkiyetindeki arazileri yöneten devlet işletmesinin, yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun olarak, ilgili sözleşme yoluyla başvuru sahiplerine intifa hakkı vermesinin yetkilendirilmesi.

* Tarım Üretim Kooperatiflerine (KOBİ'ler), kooperatifin Genel Kurulu tarafından onaylandıktan ve yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun olduktan sonra, arazi intifa hakkı verilmesinin yetkilendirilmesi.

* Kullanım hakkı sahiplerinin arazide doğrudan ve istikrarlı çalışma zorunluluğunun ortadan kaldırılması.

* İşçi kolektiflerinin tanımını değerlendirilmesi ve gerekli yapısal dönüşümlerin önerilmesi.

* Kooperatiflerin yönetim modelinin dönüştürülmesi.

* Kooperatiflere girdi olarak yakıt ithal etme ve pazarlama yetkisi verilmesi.

* Kooperatiflere, ürünlerinin ihracatı ve tarımsal girdi ve teknolojilerin ithalatı için doğrudan dış ticaret yapma yetkisi verilmesi.

* Kooperatiflerin, ihraç edilebilir üretim, ithal ikamesi ve yatırımlar için dış finansmanı doğrudan yönetmelerine izin verilmesi.

* Kooperatiflerin hem Küba pesosu hem de yabancı para biriminde yurtdışında ve Küba bankalarında banka hesabı açmalarına izin verilmesi.

* Tarım pazarlamasının daha esnek hale getirilmesi.

Fiyat Oluşturmada Piyasanın Rolünün Tanınması

* Tarım ürünleri fiyatlarının oluşturulmasının, devlet ve devlet dışı işletme sistemi, kooperatifler ve üreticiler içindeki kuruluşlara devredilmesi ve yetkilendirilmesi.

* Tarım ürünleri için fiyat sözleşmesi ve müzakeresi, üretici ve alıcı arasında kararlaştırılacaktır.

* Gıda üretimi, işlenmesi ve pazarlamasında yer alan tüm ekonomik aktörler için vergi rejiminin standartlaştırılması.

* Tarım ürünleri pazarları için ulusal bir fiyat bilgi sistemi oluşturulması ve referans fiyatların dijital platformlarda yayınlanması.

* Tüm ekonomik aktörlerin tarım girdilerini hem yabancı para birimi hem de peso cinsinden pazarlamaları ve döviz piyasasına erişmeleri için teşvikler tasarlanması

* Tüm ekonomik aktörlere tarım girdilerini ve ekipmanlarını hem yabancı para birimi hem de peso cinsinden doğrudan pazarlama yetkisi verilmesi.

* Basitleştirilmiş bir süreçle, hem yerli hem de yabancı gerçek ve tüzel kişilere açık yabancı para birimi girdi pazarlarının oluşturulmasının teşvik edilmesi

* Girdi pazarında yer alan tüm ekonomik aktörler için, yabancı para biriminde girdi ithalatı ve satışı için teşvikler ve bonuslar içeren özel bir vergi rejiminin onaylanması.

*Yurtdışındaki üreticilere girdi satışları ve tedarikçilere ödemeler için yabancı para işlemlerinin gerçekleştirilmesini garanti eden bankacılık prosedürleri oluşturulması. Bu işlemler, banka kartı, banka havalesi, nakit, e-ticaret ve diğer yetkili ödeme yöntemleriyle ödeme için POS terminallerinin kullanımını içermelidir.

*Tarım Kalkınma Fonu'nun kullanımını, gıda üretimiyle ilgili Kalkınma Stratejilerine katkıda bulunan projelerin sunulması üzerine, bölgelerinin özelliklerine göre uyarlanmış şekilde belediyelere devredilmesi.

Sosyal Dönüşümler

* Savunmasız durumdaki bireylerin ve ailelerin kayıtlarının gerçek zamanlı olarak güncellenmesi için SOBERANIA platformunun kullanımıyla yardımların yönetiminin dijitalleştirilmesi ve şeffaf hale getirilmesi. Farklı yardım biçimlerinin izlenebilirliğinin ve hükumet ve kamu denetiminin sistemleştirilmesi.

* Topluluk düzeyinde sosyal sorumluluklarının bir parçası olarak, finans, maddi kaynaklar ve hizmetler alanlarında tüm ekonomik aktörlerin (devlet ve özel – ulusal ve yabancı) aşağıdaki faaliyetlere doğrudan katılımının sağlanması:

* Bankalarla yapılan anlaşmalar yoluyla emeklilik ödemelerini desteklemek.

* Aile Yardım Sistemi ve Topluluk Gıda Merkezlerinin aşevlerini desteklemek.

* Ebeveynsiz çocuk yuvalarını desteklemek.

* Bakımevlerini, doğum evlerini, yaşlı merkezlerini ve diğer sosyal merkezleri desteklemek.

* Savunmasız durumdaki kişiler için farklılaştırılmış fiyatlandırma, indirimler, ücretsiz hizmetler veya dayanışma kotaları oluşturmak.

* Yerel yönetimler tarafından belirlenen savunmasız bireylerin durumlarını ele almak.

* Sosyal ve sağlık hizmetleri ulaşımını desteklemek.

* Kamu sağlığı kurumlarını ve eğitim merkezlerini desteklemek.

* Kritik bölgelerde topluluk hijyeni ve sanitasyonuna katkıda bulunmak.

* Sosyal kurumlara temel ihtiyaç maddeleri sağlamak.

* Savunmasız bireyler ve aileler için aylık gıda sepetleri oluşturmak.

* Savunmasız bireylere istihdam, eğitim veya çıraklık fırsatları sunmak.

* Özel bağışlarla yerel acil durum fonları oluşturmak.

* Acil durumlarda özel binaları toplama ve dağıtım noktaları olarak belirlemek.

* Düşük gelirli aileler için cenaze hizmetlerini desteklemek.

* Savunmasız topluluklarda fuarları ve topluluk pazarlarını teşvik etmek.

* Belediye içindeki rolünü önceliklendirerek, proaktif ve önleyici bir yaklaşımla Sosyal Hizmeti güçlendirmek.

* Çok boyutlu savunmasızlık durumundaki kişilere, işgücüne katılmaları ve bu durumu aşmaları için bir araç olarak, devlet dışı faaliyetlerin geliştirilmesi için küçük ölçekli kaynaklar sağlanması.

* Sosyal sektör için gelir kaynağı oluşturan seçilmiş eğitim, öğretim, lisansüstü, kültürel ve diğer hizmetlerin tasarımının yapılması.

* Aile gelirine göre çocuk bakımı ve gündüz bakım hizmetleri için farklılaştırılmış ücretlendirme tasarlanması.

* Engelli bireyleri istihdam eden atölyeler için, çalışanların gelirini artırmak amacıyla vergi avantajları tasarlanması.

Ürün Sübvansiyonları Yerine Kişisel Sübvansiyon

* Ürün sübvansiyonlarının ortadan kaldırılarak kişisel sübvansiyonlara dönüştürülmesi ve bunun aşağıdaki sırayla uygulanması:

*Üretimi ve hizmetleri etkileyen, ekonominin tamamını kapsayan ürünler (yakıtlar, elektrik, yük ve yolcu taşımacılığı ve su ücretleri), gerçek maliyetleri toptan ve perakende fiyatlarına yansıtmak için.

*Diğer ürünler.

* Dönüşümlerin ön koşulu olarak, ürün sübvansiyonlarının ortadan kaldırılmasından elde edilen tasarrufların bir kısmını kullanarak bir Sosyal Koruma Fonu oluşturulması.

İşgücü ve Ücret

* Devlet tarafından finanse edilen sektörde kapsamlı bir ücret reformu.

* Asgari ücretin ve buna bağlı olarak sosyal güvenlik yardımları ve emeklilik maaşlarının miktarını, ayrıca ücret artışlarının “enflasyon trendine göre” belirlenmesi.

* Sosyal güvenlik emeklilik sistemi

*Devlet dışı sektörde sosyal güvenlik katkı payları için belirlenen üst sınırın kaldırılması.

*Devlet ve devlet dışı sektörlerde aynı anda çalışan kişilerin her bir faaliyet için ilgili emeklilik planlarına kaydolmalarına ve katkıda bulunmalarına izin verilmesi.

*Katkı paylı sistemin gerektirdiği 30 yıllık asgari hizmet süresinin 10 yılına kadar olan kısmının, kişinin bu yılları aile bakımına ayırması durumunda dikkate alınmasına izin verilmesi.

* Teknisyenler, sağlık çalışanları, araştırmacılar, öğretmenler, profesörler ve kamu görevlileri tarafından yürütülen birden fazla iş için idari onay gerekliliğinin kaldırılması.

* Özellikle gençlere odaklanarak, nitelikli iş gücünü elde tutmak için teşvikler oluşturulması.

* 18-30 yaş arası, öğrenim görmeyen veya çalışmayan ve bir eğitim kursuna kayıt olan gençlere, daha sonra geri ödenmek üzere, asgari ücrete eşdeğer aylık bir burs verilmesi. Finansman, uygun şekilde sosyal yardım bütçesinden veya iş sektöründen sağlanacaktır. Eğitim süresi, hizmet süresi olarak kabul edilecektir.

* İşverenlerin, sendika ile anlaşarak, toplu iş sözleşmesine dahil edilecek şekilde, azaltılmış çalışma saatleri ve mesleki faaliyetler için karşılık gelen ödemeler konusunda müzakere etmelerine izin verilmesi.

* Aynı kurum çalışanlarının mesleki faaliyetler, inşaat bakımı ve benzeri görevleri yerine getirmelerine olanak tanıyan iş ve kamu sektörü hükümlerinin oluşturulması.

* İşverenin takdirine bağlı olarak, yurtdışından uzaktan çalışmaya izin verilmesi.

* İşverenin onayıyla, mesleki profille ilgili kişisel nedenlerle yurtdışında mesleki gelişim faaliyetlerini, sosyal hizmetin askıya alınması için haklı bir neden olarak dahil edilmesi.

* Yönetim organının sendika ile mutabakat halinde yapacağı değerlendirme ve üye ve işçi meclisinde yapılacak analiz sonucunda, hangi işçilerin iş sözleşmelerinin ekonomik, teknolojik ve yapısal nedenlerle feshedileceğine doğrudan karar verme yetkisini kuruluşlara verilmesi:

*Bu durumda olan işçiler, bir defaya mahsus olmak üzere, tuttukları pozisyonun temel maaşının en az üç ve en fazla altı katına denk gelen parasal koruma alırlar.

* Serbest meslek sahibi kişilerin istihdam ettiği işçilerin faaliyetlerinin geçici olarak askıya alınması veya iptal edilmesi durumunda, bir aylık ücretlerine denk gelen bir koruma sağlanması.

Bankacılık ve Finans

* Bankacılıkta özel sermaye katılımının teşviki:

* Kurumsal ve evrensel bankacılık lisanslarına sahip özel şirketler, kooperatifler ve yabancı yatırımlar tarafından bankacılık ve bankacılık dışı finans kuruluşlarının genişletilmesi.

* Özel bankalar, devlet bankalarıyla aynı düzenleyici koşullar altında Küba Merkez Bankası gözetiminde faaliyet gösterecektir.

* Mikro kredilerin verilmesi için ulusal veya yabancı, bankacılık sektörüne yönelik bankacılık dışı veya finansal olmayan destek kuruluşlarının kurulmasına izin verilecektir.

* Yabancı sermayeli işletmeler ile ulusal tedarikçileri arasındaki yabancı para ödemelerine ilişkin kısıtlamaların kaldırılması.

* Tüzel kişiler ve gerçek kişiler tarafından önceden idari izin alınmaksızın yabancı para hesaplarının açılmasına izin verilmesi.

* Sanal varlıklar ve finansal teknolojilerin kullanımı için düzenleyici çerçevenin uygulanması ve bunların uluslararası ve ulusal tahsilat ve ödeme işlemleri için kullanımının genişletilmesi. Sanal varlıklar için finansal kuruluşlar oluşturulması.

* Faiz sisteminin mevcut ekonomik koşullara (devlet tahvilleri dahil) göre ayarlanarak güncellenmesi:

* Özel bankalar, devlet bankalarıyla aynı düzenleyici koşullar altında Küba Merkez Bankası gözetiminde faaliyet gösterecektir.

* Bankacılık sektörünü destekleyen banka dışı finans kuruluşlarının kurulmasına izin verilecektir. Bu kuruluşlar, ulusal veya yabancı olsun, mikro krediler verme yetkisine sahip olacaktır.

* Özel bir kanal aracılığıyla havale akışlarını resmileştirmek için son aşama ödeme aracısı modeli uygulanacaktır.

* Devlet bütçesinden sağlanan kaynaklara ek olarak, banka sermayelendirmesi için alternatif yöntemler geliştirilecektir.

* Mevcut koşulları dikkate alarak, dış borç yönetimine yönelik yeni bir yaklaşımla strateji güncellenecektir.

* Bankalar için otomasyon süreci hızlandırılacak ve hizmetleriyle ilgili evrak işleri azaltılacaktır.

* Transfermóvil'e banka dışı finans kuruluşu lisansı verilecektir.

* Yerli ve yabancı şahıslar ve tüzel kişiler tarafından yapılan banka havaleleri ve para çekme işlemlerindeki limitlerin kaldırılması süreci tamamlanacaktır.

Döviz Kuru Dönüşümleri

* Devlet dışı ekonomik aktörlerin katılımıyla, özel döviz bürolarına lisans verilmesi de dahil olmak üzere, resmi döviz ve havale piyasasının yeniden yapılandırılması:

* Yetkili acentelerle gerçek zamanlı dijital döviz piyasası oluşturulması.

* Döviz ihale sisteminin uygulanması.

* Döviz kuru farklarını azaltmak için ulusal para biriminin ardışık devalüasyonlarının gerçekleştirilmesi. Devalüasyona dayanamayan şirketlerin tasfiye edilmesi.

* Arbitrajın oluşmasını önlemek için kooperatiflerin, diplomatik sektörün, devlete ait KOBİ'lerin ve devlet dışı yönetim yapıları altında faaliyet gösteren yabancı yatırımların II. Segment'e dahil edilmesi. Devlet işletmeleri satışlara ve kontrollü alımlara serbestçe katılacaktır.

* Döviz işlemleri yoluyla havaleler de dahil olmak üzere finansal akışları yönlendirmeye adanmış devlet ve özel banka dışı finans kuruluşları oluşturulması.

* Belirlenen tüm ekonomik aktörler için tek noktadan döviz işlemleri pencerelerinin kurulması.

* Banka dışı finans kuruluşlarının sunduğu hizmetlerin kapsamının, uluslararası işbirliği fonlarının yönetimini de içerecek şekilde genişletilmesi.

Vergi Sistemi

* Katma Değer Vergisi'nin (KDV) kademeli olarak uygulanması yoluyla tüketim vergilendirmesinin iyileştirilmesi. Bu, belirli üretim-tüketim zincirleriyle başlayacak ve temel mal ve hizmet sepetindeki ürünler için indirimli vergi oranlarını içerecektir.

* Vergi mükellefleri tarafından benimsenmesini teşvik etmek için teşviklerle elektronik vergi faturalama sisteminin kurulması.

* Bankaya yatırılan satış seviyesine bağlı olarak Satış ve Hizmet Vergisine (SKT) bir bonus uygulanması.

* Büyüme ve yatırım kapasitesini artırmak amacıyla, kurumsal gelir vergisi ile ilgili olarak işletme sektöründeki vergi yükünün azaltılması. Ekonomik olarak haklı olmayan özel indirimlerin kaldırılması ve vergi kaçırma riskinin azaltılması yoluyla vergi tabanının genişletilmesi.
* İki mali dönemden fazla zarar beyan eden şirketler için brüt gelir vergisinin uygulanması.

* Tarım sektörü için indirimli kurumlar vergisi oranının uygulanması.

* Kişi başı kar teriminin ortadan kaldırılarak Gelir Vergisi hesaplamasını ve ödemesinin basitleştirilmesi. Verginin Tarım Kooperatifleri, Tarım Üretim Kooperatifleri ve Temel Kooperatif Üretim Birimleri üyelerine uygulanması.

* Yatırımların geri kazanımını kolaylaştırmak için makine, gıda üretim teknolojileri ve endüstriyel işleme ekipmanlarının satın alınması için hızlandırılmış bir amortisman rejimin tasarlanması.

* Kalkınma ve sermayeleştirme için kullanılması şartıyla, devlet yatırımlarından elde edilen getirilerin katkısıyla belirlenen kuruluşlar üzerindeki mali yükün azaltılması.

* Sosyal sektördeki yatırımları finanse eden devlet ve devlet dışı ekonomik aktörlere vergi teşvikleri uygulanması.

* Mevcut enflasyon senaryosuna uygun olarak, aşağıdaki düzenlemelerle kişisel gelir vergisinin güncellenmesi:
* Yıllık vergi değerlendirmesi ve ödemesi için kademeli ölçeğin değiştirilmesi. Vergi uygulamasını standartlaştırmak için ölçek sayısının azaltılması.

* 2025 yılı sonuna kadar asgari vergi muafiyeti eşiğinin ülke ortalama maaşı seviyesine yükseltilmesi.

* Daha az karmaşık faaliyetler için basitleştirilmiş vergi rejiminin yeniden yürürlüğe konması. Yıllık brüt gelir seviyelerine dayalı otomatik ayarlama sistemi ile Ulusal Vergi İdaresi'nin denetiminin daha büyük vergi mükelleflerine odaklamasının sağlanması.

* Aşağıdaki vergilerin sabit tutarlarının arttırılması:

* Araç türü, değeri, yakıtı ve diğer faktörlere bağlı olarak kara taşımacılığı vergisi.

* Gemi vergisi.

* Belge vergisi.

* Çevre vergileri.

* Reklam ve ticari tanıtım kayıt ücreti.

* Yerli üretim süreçlerini ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı için hammadde, malzeme, teknoloji ve ekipman ithalatını teşvik eden tarifeler ve teşvikler tasarlanması.

Fiyatlandırma

* Fiyat ve tarifeleri onaylama yetkisini şirketlere ve bölgesel ve yerel yönetimlere devretmek.

* Maliyet artı kar yöntemine dayalı fiyat belirleme yöntemini ortadan kaldırmak ve fiyat belirleme için piyasa referans fiyatını veya değer zincirindeki konumunu tanımlayan bir korelasyonu belirlemek.

Yabancı Yatırımlar

* Ortak girişimler ve uluslararası ekonomik ortaklık anlaşmaları yoluyla özel ve kooperatif işletmelere yabancı yatırım katılımını teşvik etmek.

* Yabancı yatırımlar için yüzey haklarının verilme süresini 99 yıla ve intifa haklarının verilme süresini 50 yıldan fazla uzatmak.

* Herhangi bir biçimde yabancı sermayeli işletmelerin, yetkilendirme olmaksızın yurtdışında banka hesabı açmasına izin vermek. Her durumda, Küba Merkez Bankası ve Ulusal Vergi İdaresi'ne bildirimde bulunulmalıdır.

* Gayrimenkul işletmelerinin konut birimlerinin alım satımını yapmasına izin vermek.

* Personel seçimi ve işe alımında iş bulma ajanslarının zorunlu kullanımını ortadan kaldırılması.

* Yabancı yatırımların gelirlerini yabancı para biriminde almalarına, kısmen dolarize edilmiş bir ekonomide esnek bir şekilde faaliyet göstermelerine ve döviz piyasasına erişmelerine izin verilmesi.

* Belgeleme ve işlem sürelerini azaltılması ve zımni onay uygulaması da dahil olmak üzere yabancı yatırımların onayını merkezsizleştirilmesi. Bu, ülkedeki ekonomik, finansal ve ticari faaliyetler için lisans verilmesiyle ilgili tüm izin süreçlerine uygulanacak ve doğrudan sicile etki edecektir.

* Eski Havana ve diğer tarihi alanlarda yabancı yatırıma izin verilmesi.

Dış Ticaret

* İhracat yetkilerinin merkezsizleştirilmesi, farklılaştırılmış teşvikler ve yabancı sermaye ile üretken entegrasyon yoluyla, mal ve hizmetlerde sürdürülebilir bir ticaret fazlası elde etmek için ihracatın toplam değerini artıran mal ve hizmet ihracatının teşviki.

* Özel şirketlerin ve kooperatiflerin, Dış Ticaret ve Yabancı Yatırım Bakanlığı'ndan önceden izin alınması şartıyla, doğrudan dış ticaret faaliyetlerinde bulunmalarına izin verilmesi.

* Kurumların uluslararası pazarda marka ve patent satışlarının, önceden izin alınması şartıyla onaylanması.

Ekonominin Kısmi Dolarizasyonu

* Mevcut duruma uygun olarak, ekonominin kısmi dolarizasyonunun kapsamının şirket içi ve ticari işlemleri de içerecek şekilde genişletilmesi.

* Yabancı para biriminde kapalı öz finansman şemalarının mevcut anlayışının, yabancı para birimi işlemlerinden katkı sağlayan bir şemaya dönüştürülmesi.

Turizm

* Tüm turizm faaliyetleri için mevcut iş modellerine (ortak girişimler ve yönetim sözleşmeleri) aşağıdakilerin eklenmesi:

* Kiralamalar.

* Ücret karşılığında intifa hakkı verilmesi.

* Ülkenin farklı bölgelerinde varlıkları olan veya geliştirme aşamasında olan alanların imtiyazı ve gayrimenkul satışı (duruma göre onay).

Bu, yabancı yatırımcılar, yurtdışında ikamet eden Kübalılar ve Küba'da ikamet edenler için geçerlidir.

* Ülkenin belirli bölgelerinin, özel rejimlerin kurulduğu Ekonomik Kalkınma Bölgeleri olarak İş Fırsatları Portföyüne dahil edilmesi.

* Bu modellerin sektör için faydalı olduğu ve gelişimleri için yabancı yatırımın gerekli olduğu Eski Havana ve Trinidad'ın önemli bölgelerinde ve ülkenin tüm turistik destinasyonlarında tüm iş modellerinin uygulanmasına izin verilmesi.

* Ülkenin turizmle ilgili tüm bölgelerinde gayrimenkul geliştirme faaliyetlerine izin verilmesi. Havana ve ülkenin turizmle bağlantılı diğer kentsel bölgelerinde gayrimenkul işletmeleri geliştirme imkanı sağlanması.

* Turistik marinaların müzakeresi için ortak girişimlere ve kiralamaya izin verilmesi.

* Yabancı yatırımı çekmek ve sürdürülebilir ve sorumlu turizm gelişimini çeşitlendirmek amacıyla ekoturizm projeleri ve diğer özel turizm modelleri için tüm ekonomik aktörlere vergi ve mali teşvikler onaylanması.

* Sanal varlık hizmetlerini teşvik eden, uluslararası bağlantıları olan turizm sektörü için çevrimiçi bir kurumsal banka oluşturun.

* Araç kiralama faaliyetini (şu anda ülkede sadece iki şirkete özel) diğer devlet işletmelerini, yabancı yatırımları ve devlet dışı yönetim modellerini de içerecek şekilde güncelleyin.

* Seyahat acentelerinin ortak girişimlere, %100 yabancı sermayeli şirketlere ve devlet dışı yönetim modellerine dahil edilmesini güncelleyin.

* Bu faaliyet için gereken yüksek uzmanlık seviyesi nedeniyle önceden izin alınması şartıyla özel tur rehberleri ve satış temsilcilerine yetki verin.

* Tüm paydaşları entegre edebilecek ve karma yönetim modelinin başarısını sağlayabilecek yerel destinasyon yöneticilerini onaylayın.

* Belirlenmiş bir turizm bölgesini veya merkezini ziyaret eden tüm turistler için mevcut olmayan özel bir vergi veya katkı payı uygulamasını değerlendirin ve geliri bölgenin sürdürülebilirliği, bakımı ve tanıtımına tahsis edin.

* Gelir elde etmenin bir yolu olarak Küba marka franchise'larını yurt dışında tanıtın; örneğin: Casas Cuba, Casas del Habano, La Bodeguita del Medio, El Floridita ve Tropicana.

Ulaşım

* Çeşitli ekonomik aktörler ve bireyler tarafından araç edinimine ilişkin kısıtlamaların ve belirlenmiş sürelerin kaldırılması ve fotovoltaik elektrikli araçların teşvik edilmesi.

* Bireyler tarafından %100 elektrikli bir aracın doğrudan, ticari olmayan ithalatına izin verilmesi. Tamamen yenilenebilir bir enerji kaynağıyla çalışan bir şarj istasyonuyla birlikte olması koşuluyla, vergi ve gümrük vergilerinden muaf olması.

* Yetkili devlet ve devlet dışı tüzel kişiler tarafından montaj ve satış amacıyla elektrikli araçların (mopedler, motosikletler ve üç tekerlekli araçlar) doğrudan ticari ithalatına izin verilmesi. Tamamen yenilenebilir bir enerji kaynağıyla çalışan bir şarj istasyonuyla birlikte olması koşuluyla, vergiden muaf tutulması.

Ticaret, Gastronomi ve Hizmetler

* Ticaret, gastronomi ve hizmetlerin devlet idaresi politikasında değişiklik yapılarak, devlet dışı yönetim modelleri ve yabancı yatırım seçeneklerine öncelik verilmesi.

* Toptan ticaretin yeniden düzenlenmesi, bireyler ve tüzel kişiler için doğrudan erişime sahip tedarik pazarlarının oluşturulmasına öncelik verilmesi. Bu faaliyeti yürüten aktörlere sınırlama getirilmemesi.

* Ülkede yerleşik yabancı kuruluşların, şubeler ve temsilcilikler de dahil olmak üzere, pazarlama ve hizmet sunmalarına izin verilmesi.

* Tanınmış markalar veya diğer markalar altında, ülke genelinde genişleyen mağaza zincirleri, restoranlar ve hafif yiyecek işletmeleri ağı oluşturulması.

* Fast-food franchiselarının ülkeye yatırım yapmaya davet edilmesi.

* Rekreasyon parkları, hayvanat bahçeleri, akvaryumlar, koruma alanları ve konaklama tesislerinin devlet, yabancı, özel ve kooperatif şirketlerine ihale edilmesi ve bunların işletme koşullarının, peso ve yabancı para birimi cinsinden satış yüzdeleri de dahil olmak üzere belirlenmesi.

* Sokak satıcılarının resmileştirilmesi, "sokak satıcısı" izinleri verilmesi ve basitleştirilmiş bir vergi sistemi uygulanması.

* Kamu alım bütçesini ve banka kredilerini işletme sermayesi olarak kullanarak toptan ve perakende kamu alımlarının teşvik edilmesi.

* Tüm ekonomik aktörlere bina ve varlık ihalesi için otomatik, dijital, denetlenebilir ve kamuya açık bir sistem oluşturulması.

* Perakende ağında düzenlenmiş temel gıda sepetinden, sübvansiyonsuz kontrollü satışlara geçiş yapılması.

* Kişilere yabancı para biriminde gümrük vergisi uygulayarak ticari ithalat yapma yetkisi verilmesi. Bu, dış ticaret yetkisi verilmesi anlamına gelmez.

Sigortacılık

* Sigorta sektöründe seferber edilen finansal kaynakların karlılığını tanımak.

* Sosyal güvenlik korumalarına tamamlayıcı olarak hayat sigortası oluşturmak.

* Ulaşım, seyahat ve tıbbi gider risk teminatı için yabancı para birimi poliçelerinin pazarlamasını artırmak.

* Araç sürücüleri için sorumluluk sigortasını zorunlu kılmak.

KÜBA’YA ÖZGÜ SOSYALİZM

Literatüre artık “Çin’e özgü sosyalizm” kavramından sonra “Küba’ya özgü sosyalizm” kavramı da girmiş oldu! Elbette ne Marx – Engels’te ne de Lenin’de böyle “ülkeye özgü sosyalizm” diye bir kavram yok, olamaz da. “Anamız amele sınıfıdır, yurdumuz bütün cihandır bizim” diyenlerin böyle kavramlara karnı tok.

Parlamento’da konuşan Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve Küba Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, önerilen ekonomik ve sosyal dönüşümlerin “sosyalizmden vazgeçmek” anlamına gelmediğini, aksine ABD'nin on yıllardır abluka uyguladığı Küba'nın özel koşulları altında sosyalizmi nasıl inşa etmeye devam edebileceği arayışını ifade ettiğini söylüyor.

Bermudez konuşmasında sosyalizm düşüncesinden ne kadar uzaklaştığını apaçık sergiliyor: “Hepimiz sosyal adaleti korumaktan bahsediyoruz, ancak yapmamız gereken ilk şey üretmek. Üretmezsek, zenginlik yaratmazsak, kapsayıcı ve kapsamlı kaliteli hizmetler sunmazsak, ne tür bir sosyal adaleti savunacağız?” diyen Bermudez, sosyalizmin yalnız “zengin” ülkelerde mümkün olabileceğini ima ediyor.

Bu düşünceye göre sosyal adalet, sağlam bir ekonomik temel gerektiriyor ve öncelik çalışmaya, üretmeye ve zenginlik yaratmaya verilmeli. Sosyal adalet daha sonra sağlanabilir.
Siyasi Büro üyesi ve Başbakan Manuel Marrero Cruz da artık “ne yapılması” gerektiğini bildiklerini, şimdi “nasıl yapılacağını” düşünmek gerektiğini söylüyor.

SON NOKTA

Küba’da kapitalist restorasyona son noktayı Küba devriminin liderlerinden, Fidel Castro’nun kardeşi, Che Guevara’nın yoldaşı, Küba’nın önceki Cumhurbaşkanı Raul Castro koyuyor.

Siyasi Büro üyesi ve Bakanlar Kurulu Sekreteri José Amado Ricardo Guerra, Orgeneral Raúl Castro'nun, önerilen ekonomik ve sosyal reformlara desteğini ifade ettiği mektubunu okuyor. Devrim lideri, mesajında ​​sunulan önlemlerle hemfikir olduğunu ve bunların sosyalizmi güçlendirmeye ve ülkenin karşı karşıya kaldığı karmaşık koşullar altında elde edilen kazanımları korumaya katkıda bulunacağına olan inancını dile getiriyor.

Böylece Küba’nın 67 yıllık sosyalizm serüveni “şimdilik” sona eriyor.