Sosyalizm kadın sorununu neden çözemedi? - 2

Okurlarımız 8 Temmuz 2026’da yayınladığımız “Sosyalizm kadın sorununu neden çözemedi?” başlıklı makalemizi anımsayacaklar. Krupskaya’nın bir makalesiyle bu konuya devam ediyoruz.

Tutunanlar, tutunamayanlar ve faşizm

 

Avrupa’da faşizm tırmanıyor. 1990’larda, en güçlü oldukları yerlerde bile yüzde 5’in altında kalan faşist partiler, 2000’li yıllarda önce yüzde 10’ları aştı ve geçtiğimiz yıllarda yüzde 25’lere yaklaştılar. Dahası Almanya’da faşist parti (AfD) geçen yıl federal seçimlerde partiler arasında yüzde 21 ile “ikinci” sıraya yükseldi. Fransa’da RN parlamentonun en büyük partisi haline gelirken, Avusturya’da FPÖ yüzde 29’la birinci parti oldu. Fakat “altın vuruş” İtalyan faşistlerden geldi ve Meloni İtalya’da hükumete yerleşti.

Yönetim birliği

 

Bu makale, dünyanın ve Sovyetler Birliği'nin ilk Sağlık Bakanı N. A. Semaşko tarafından kaleme alınan ve Moskova'da 1947 yılında SSCB Tıp Bilimleri Akademisi Yayınevi tarafından yayınlanan Sovyet Sağlık Teşkilatının Organizasyon Teorisi Üzerine Denemeler: Sovyet Sağlığının Temel İlkeleri başlıklı kitaptan alınmış, açıklayıcı notlar tarafımızdan eklenmiştir.

Mesele reform değil, sen hala anlamadın mı?

Küba’nın meş’um “reform paketini” önce görmezden geldik, sonra endişelenecek bir şey yok dedik ve “tartışılmazsa, hiç olmamış sayılır” inancıyla yolumuza devam ettik. Fakat tartışmanın sürdüğü görülünce, çeşitli kanaat önderleri yorumlar yapmaya başladılar. Bunlardan İlerici Gençler Derneği kurucularından Mehmet Taş (1) ve Acilciler örgütünün liderlerinden Engin Erkiner (2), meselenin reform olmadığını, “yeni sosyalizm anlayışı” olduğunu gösteriyorlar.

Kim daha güçlü: İşçiler mi, sermaye mi?

Her gün ekranlarda haklarını arayan emekçilerin ters kelepçelerle gözaltına alındığını izleyen, işçi cinayetlerine kurban gidenlerin kanının yerde kaldığını gören birçok insan, ideoloji kokan bu soruya, tereddütsüz “sermaye” yanıtı verecektir. Oysa son yıllarda Türkiye’de asıl güçlü olanın sermaye değil, işçi olduğunu apaçık ortaya seren bir deneyim yaşanıyor. Hem de hepimizin gözleri önünde...

Ölümünün 233. yıldönümünde Dr. Marat

 

Fransız Devrimi’nin en önemli figürlerinden biri olan Marat, çağdaşı birçok aydın gibi çok yönlü bir insandı. Hekim, fizikçi, gazeteci ve politikacı Marat, 50 yıllık kısa ömrüne çok şey sığdırdı. Marat’ın yaşam öyküsünde toplumcu tıp düşüncesinin nüvelerine de rastladık. Marat’ın düşünceleri 1840’lı yıllarda toplumcu tıbbın kurucuları Friedrich Engels ve Rudolf Virchow’a, daha sonra 1871 Paris Komünü deneyiminde sağlık hizmetlerinin örgütlenmesine ışık tutacaktı. Marat’ın “sağlığın sosyal belirleyicilerine” vurgusu, Sovyetler Birliği’nde toplumcu bir sağlık hizmeti örgütleyen Semaşko ve arkadaşlarına esin kaynağı oldu.

Sosyalizm kadın sorununu neden çözemedi?

 

1931 tarihli bir Sovyet posterinde “Mutfak Köleliğine Son! Yeni bir yaşam!” yazıyor. Poster, geçen yıl 2 Kasım’da İsrail (Tel Aviv) merkezli Hammersite Müzayede merkezinde 1.000 dolar başlangıç ve 4.600 – 5.400 dolar tahmini fiyatla satışa sunulmuştu. Peki, ne anlatıyordu bu poster?

Devrimden sonra?

 

Sosyalistler genellikle “önlerindeki” görevler konusunda tartışmak isterler. Bugünün görevi “devrim yapmaktır”, o halde devrim konuşulmalıdır. “Devrimden sonrası” ise, devrim yaptıktan sonranın konusudur. Şimdiden konuşmanın pek anlamı yoktur. Nitekim Marx da kapitalist sistemin işleyişini eleştirmeye odaklanmış, “gelecekteki komünist toplumun yemek tariflerini yazmayı” reddetmiştir.

Ancak geçen yazımızda da belirttiğimiz gibi bugün elimizde 155 yıllık bir sosyalizm deneyimi var ve bu deneyim bize sosyalistler için iktidarı elde tutmanın, iktidarı ele geçirmekten daha zor olduğunu gösterdi. Gerçi bunun böyle olacağını Lenin bize bir asırdan daha uzun bir süre önce söylemişti.

Sınıfı yeniden anımsayalım

 

Sosyalizmin öyküsünü kimileri Paris Komünü’nden, kimileri Ekim Devrimi’nden başlatır. Lenin’in Ekim Devrimi’nin 71. gününde çocuklar gibi sevinerek dans etmesi, tarihin ikinci proletarya iktidarının, ilkinden daha uzun süre ayakta kalmayı başardığını söylemesi, öyküyü Komün’den başlatmanın daha doğru olduğunu düşündürüyor.

Sovyetler Birliği deneyimi de 70 yıl yaşayabildi. Önce Berlin duvarı yıkıldı, ardından sosyalist ülkeler çözüldü ve son olarak geçtiğimiz hafta Küba, kapitalizme dönüş yolunda büyük bir adım attı. Böylece 1871’den 155 yıl sonra yeniden başa döndük. Olsun, biz de baştan başlarız.

Küba'da kapitalist restorasyon - Marksist Araştırmalar tarafından yapay zeka ile üretilen video sunum

Küba'da kapitalist restorasyon - Marksist Araştırmalar tarafından yapay zeka ile üretilen video sunum.

Video'nun üretildiği kitapçık için TIKLAYINIZ

Kübalı işçiler reformların başlarına ne getireceğini biliyor mu?

Son reformlarla Küba’da kapitalist restorasyonun başladığı eleştirilerine şiddetle karşı çıkan Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve Cumhurbaşkanı Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez, ısrarla “Küba'da kapitalizmin yeniden kurulmasını önermiyoruz ve bu asla amaçlarımız arasında olmayacak” diyor

Peki,Bermúdez’e inanalım mı? Gerçekten bu reformlar Küba’yı kapitalizme geri döndürmeyip, sosyalizmi daha da güçlendirecek mi?

Küba hükumeti kapitalizmin restorasyonuna nasıl hazırlandı

Bir haftadır Küba Meclisi tarafından kabul edilen reformların sol içindeki yankılarını aktarmaya çalışıyoruz. Bugüne kadar görüşlerini aktardığımız çevreler Küba'yı hala sosyalist bir ülke olarak gören, fakat reform sürecine kaygı veya kuşkuyla bakan çevrelerdi. Aşağıdaki 27 Haziran 2026 tarihli makaleyi yayınlayan Politsturm çevresi ise Küba'nın kapitalizme yıllar önce döndüğünü savunuyor.

Yunanistan Komünist Partisi Küba'daki gelişmeleri değerlendirdi

Yunanistan Komünist Partisi Merkez Komitesi yayın organı Rizospastis'te 25 Haziran 2026 tarihinde Küba'da geçtiğimiz hafta yaşanan gelişmeler üzerine "Ekonomide ciddi riskler taşıyan değişiklikler oylamaya sunuldu" başlıklı bir makale yayınlandı. Aşağıda makalenin geniş bir özetini sunuyoruz.

Dayanılmaz emperyalist baskıyla karşı karşıya kalan Küba, kapitalist restorasyona doğru ilerliyor

Bu kez Kanada'dan "Communist Revolution" web sitesinde yayınlanan "Faced with unbearable imperialist pressure, Cuba moves towards capitalist restoration" başlıklı makaleden geniş bir özet sunuyoruz.

Küba Devrimi yaşamaya devam edecek

Dün (26 Haziran 2026) Hamza Shehryar, CounterPunch'da yayınlanan bir makalesinde Küba'daki son gelişmeleri "tarihsel" bağlam içinde değerlendirdi. Aşağıda makalenin geniş bir bölümünü sunuyoruz.

Bermudez kapitalist restorasyon eleştirilerini yanıtladı

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel Bermudez, 25 Haziran 2026’da  Radio Habana Cuba’nın sorularını yanıtladı. Komünistlerden gelen kapitalist restorasyon eleştirileri karşısında "reformları" savunan Bermudez, hükümetin teşvik ettiği ekonomik dönüşümleri onayladı ve Amerika Birleşik Devletleri ile herhangi bir dayatma olmaksızın diyaloga girme isteğini yineledi.

Komünistler nerede? Küba rejiminin en büyük ekonomik dönüşümü karşısında militanların sessizliği

 

Aşağıda anti-komünist bir internet yayın organı olan CiberCuba’da dün (24 Haziran 2026) Iván León imzasıyla yayınlanan bir yazı yer alıyor. 2014 yılında İspanya’da (Valencia) Kübalı anti-komünist sürgünler Luis Flores ve Luis Manuel Mazorra tarafından örgütlenen CiberCuba, Cubadebate web sayfasına alternatif olma iddiasındadır.

Iván León, makalesine oldukça provokatif bir başlıkla başlıyor: “Komünistler nerede”? Küba rejiminin en büyük ekonomik dönüşümü karşısında militanların sessizliği.

Küba’nın “reform” paketi NEP mi, kapitalizme dönüş mü?

 

Daha önceki yazılarımızda da belirttiğimiz gibi Küba’da kapitalizme dönüş uzun süre önce başladı ve sonucu “sınıf mücadelesi” belirledi. Geçtiğimiz hafta Küba Ulusal Meclisi’nin “oy birliği” ile kabul ettiği reform paketi bu sürecin son noktasıdır. Küba’nın kapitalizme dönüşü SSCB tipi bir dönüş değil, Çin tipi bir dönüştür. Küba, Çin ve Vietnam gibi Komünist Partisi liderliğinde kapitalizme dönmüştür.

Kimileri, bugüne kadar yaptıkları gibi, Küba’daki “reformları”, Rusya’da 1921 – 1928 yılları arasında deneyimlenen Yeni Ekonomik Politika (NEP) programına benzeterek, “hafife almaktadır”. Oysa aşağıda açıklayacağımız gibi, Küba’nın “reform” paketi ile NEP arasında kimi benzerlikler olsa da, çok önemli ve rejimin “niteliği” bakımından “belirleyici” farklılıklar vardır.

Küba kapitalizme “Ya sosyalizm, ya ölüm” sloganıyla döndü

 

Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve Cumhurbaşkanı Miguel Mario Díaz-Canel Bermudez, 17 Haziran 2026'da, Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı'nın kapanışında yaptığı konuşmasında, ABD hükumetinin yoğunlaşan ekonomik, ticari ve mali ablukasının Küba’yı her türlü döviz kaynağından mahrum bırakmayı hedeflediğini, Küba'ya karşı sessiz bir soykırım yürütüldüğünü belirttikten sonra, “insanların hayatı bu kadar zorlaştığında, Komünist Parti ve devrimci hükumetin öncelikli görevi krizi daha iyi açıklamak değil, onu aşmak için ne gerekiyorsa değiştirmek” olduğunu söylüyordu. Krizi aşmak için “ne gerekiyorsa” yapmak! Ne gerekiyorsa! Peki, “kapitalizme dönmek” de dahil mi?

Elveda Küba: Küba’da kapitalist restorasyon

 

Kuşkusuz Küba’da kapitalist restorasyon (veya kapitalizme dönüş) uzunca bir süredir devam ediyordu, fakat Küba Parlamento’sunun geçtiğimiz gün Ekonomik ve Sosyal Reformlar paketini kabul etmesiyle restorasyon tamamlandı ve Küba kapitalizme geri döndü.

Her ne kadar Kübalı yöneticiler reformlarla “sosyalizmden vazgeçmediklerini”, aksine reformları “Devrim’in kazanımlarını korumak için” yaptıklarını iddia etseler de, Parlamento’nun kabul ettiği reformları incelediğimizde, Küba’daki sosyalizmin artık “bildiğimiz” sosyalizm olmadığını apaçık görebiliyoruz.