Bugün 22 Mayıs. Tababet Uzmanlık Yönetmeliği 52 yıl önce bugün yayınlanmış. Yönetmelikle tıpta uzmanlık eğitimine ciddi standartlar getirilmiş, poliklinik ve ameliyathanelerde hastalara nasıl hizmet sunulacağı ve çalışma koşulları düzenlenmiş, sınav süreçleri tanımlanmış. Zaman içinde yönetmeliğin bazı maddelerinde değişiklikler yapılmış, fakat hala yürürlükte. Peki, Yönetmeliğe uyuluyor mu? Herkesten önce “devlet” kendi mevzuatına uygun hizmet veriyor mu?
Bu hafta SALT Online Blog’da Fatma Genç imzasıyla “Sıhhat, Terakki, İaşe: Erken Cumhuriyet'te Sıtma ve Pirinç Tartışmaları” başlıklı bir makale yayınlandı. Toplumcu tıp açısından büyük önem taşıyan bu çalışmanın, sosyal bilimcilere örnek olmasını ve bu tür çalışmaların çoğalmasını umuyoruz.
Margaret Whitehead, 1992 yılında dilimize “Eşitlik ve Sağlık: Kavram ve İlkeler” başlığıyla çevrilerek yayınlanan broşüründe sağlıkta eşitsizliği, sağlıkta “gereksiz ve önlenebilir, aynı zamanda adil olmayan (veya haksız) farklılıklar” olarak tanımlıyordu. Geçtiğimiz çeyrek asır boyunca bu tanım revize edilmedi ve geniş çevrelerce benimsendi.
Türkiye'de toplumcu tıbbın duayenlerinden Nevzat hocamızı 26 yıl önce çok genç yaşta yitirdik. 1970'li yıllarda Ankara'da “İlerici Hekim” hareketinin önderleri arasında yer alan Nevzat hoca, 12 Eylül faşist darbesinde Ankara Tabip Odası başkanı olarak, faşizme karşı mücadelesini sürdürmüştür. Bu dönemde faşistlerin kapattığı Türk Tabipleri Birliği'nin yeniden açılması için Nusret Fişek'le birlikte en ön saflarda yer almıştır. Hocamızı sevgi ve saygıyla anıyoruz.
(Bu yazı, Toplumcu Tıbba Giriş: Toplumcu Tıp Ders Notları başlıklı kitaptan alınmıştır: Akalın, A. (2013). Toplumcu Tıbba Giriş: Toplumcu Tıp Ders Notları. İstanbul: Yazılama. S. 110 – 118.)
Tarihsel süreçte insanların hastalıkları algılayış ve kavrayışı çeşitli aşamalardan geçmiştir. Hastalıkların “ontolojik” kavranışı, hastalıkları vücudun belli organ veya yapılarına saldıran dışsal bir olgu olarak görürken, “fizyolojik” kavrayış hastalıkları doğa güçleri arasındaki bir dengesizlik olarak (günümüz terminolojisiyle bireyin çevresine uyumu/uyumsuzluğu olarak) ele almıştır. Her iki kavrayış tıbbı yüzyıllarca etkilemiş ve çeşitli dönemlerde bunlardan biri diğerine galebe çalmıştır.
