.jpg)
Her gün ekranlarda haklarını arayan emekçilerin ters kelepçelerle gözaltına alındığını izleyen, işçi cinayetlerine kurban gidenlerin kanının yerde kaldığını gören birçok insan, ideoloji kokan bu soruya, tereddütsüz “sermaye” yanıtı verecektir. Oysa son yıllarda Türkiye’de asıl güçlü olanın sermaye değil, işçi olduğunu apaçık ortaya seren bir deneyim yaşanıyor. Hem de hepimizin gözleri önünde...
1904 yılında Nobel Fizyoloji ve Tıp ödülü alan, fizyoloji ve psikoloji alanındaki çalışmaları ile tıp tarihinde çığır açan İvan P. Pavlov’u (1849 – 1936), ölümünün 90. yıldönümünde, 1935 yılında genç bilim insanlarına yazdığı mektubuyla (bazı yerlerde vasiyet olarak geçer) anıyoruz.
Fransız Devrimi’nin en önemli figürlerinden biri olan Marat, çağdaşı birçok aydın gibi çok yönlü bir insandı. Hekim, fizikçi, gazeteci ve politikacı Marat, 50 yıllık kısa ömrüne çok şey sığdırdı. Marat’ın yaşam öyküsünde toplumcu tıp düşüncesinin nüvelerine de rastladık. Marat’ın düşünceleri 1840’lı yıllarda toplumcu tıbbın kurucuları Friedrich Engels ve Rudolf Virchow’a, daha sonra 1871 Paris Komünü deneyiminde sağlık hizmetlerinin örgütlenmesine ışık tutacaktı. Marat’ın “sağlığın sosyal belirleyicilerine” vurgusu, Sovyetler Birliği’nde toplumcu bir sağlık hizmeti örgütleyen Semaşko ve arkadaşlarına esin kaynağı oldu.
Sovyetler Birliği’nde “toplumcu tıbbı” Nikolay Semaşko ile birlikte örgütleyen Z. P. Solovyev’in kısa biyografisini başka bir makalemizde vermiştik. Bu kez D. V. Gorfin’in, Solovyev’in ölümünün 20. yıldönümü anısına kaleme aldığı yazısını sunuyoruz.
1931 tarihli bir Sovyet posterinde “Mutfak Köleliğine Son! Yeni bir yaşam!” yazıyor. Poster, geçen yıl 2 Kasım’da İsrail (Tel Aviv) merkezli Hammersite Müzayede merkezinde 1.000 dolar başlangıç ve 4.600 – 5.400 dolar tahmini fiyatla satışa sunulmuştu. Peki, ne anlatıyordu bu poster?
